Şuşanın müqəddəs məkanında - Azərbaycan ruhunun qalası və Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtında “Əbədiyyətin səsi” adlı monumental heykəltaraşlıq kompozisiyası ucaldılıb.

 

Bu əzəmətli abidə tarın - memarlığı və səsi Azərbaycan millətinin genetik yaddaşının və mental landşaftının fövqündə dayanan bir yaradıcı alətin dərin plastik və fəlsəfi dərkidir.

Bədii nöqteyi-nəzərdən bu kompozisiya klassik monumentalizm, metamodernizm və sehrli realizmin sinergiyasının nümunəsidir. Əməkdar rəssam Rəşad Mehdiyev birbaşa etnoqrafik nüsxələmədən uzaqlaşaraq, hər bir qıvrımın və materialın dərin semiotik yük daşıdığı xalis konseptual forma müstəvisinə keçid edir.

Monolit əsasdan doğan tar silueti statiklikdən uzaqdır. Onun zərif, dəqiq ölçülüb-biçilmiş xətləri rəvan şəkildə hava və işıqla dolu olan boş fəzaya qovuşur. Bu “mənfi həcm” (vakuumizm) priyomu Şuşanın öz atmosferinin və landşaftının kompozisiyanın tamhüquqlu həmmüəllifinə çevrilməsinə imkan yaradır.

Alət səsin ilahi təbiətini və kamil harmoniyasını simvolizə edən nəcib, axıcı bir plastikada həll olunub. Kompozisiyanın əks qütbündə isə fəza dəhlizindən keçən simlər ağac tacının ekspressiv, teksturlu memarlığına transformasiya olunur. Sındırılmış, qabarıq şəkildə relyefli budaqlar göyə ucalan titonik əlləri xatırladır. Musiqi formasının qüsursuz hamarlığı ilə ağacın ekspressiv, demək olar ki, barokko üslublu teksturu arasındakı bu təzad, zəfər dolu inkişafın katarsisi ilə nəticələnən güclü vizual gərginlik yaradır.

Əsərin fəlsəfi karkası zaman, kəsilməzlik və transsendentlik kateqoriyalarını tədqiq edir. Tar burada cansız bir əşya kimi deyil, bir arxetip - mənəvi enerjinin ilkin mənbəyi kimi çıxış edir.

Simlərin ağac budaqlarına çevrilməsi ruhun maddiləşməsinin güclü metaforasıdır. Müəllifin ideyasına görə, musiqi fəzada yox olmur, o, kök ata bilən, əsrləri yarıb keçən və reallığı transformasiya etmək iqtidarında olan bir sıxlığa malikdir. Bu, əbədi qayıdış və yaradıcı enerjinin fasiləsiz axını konsepsiyasını vizual olaraq təcəssüm etdirir.

Tarın çanağından boy verən Həyat ağacı milli mədəniyyətin Qarabağ torpağında qədim köklərin rəmzidir. Əsrlər boyu Şuşada doğulmuş muğamlar və melodiyalar xalqın ruhunu qidalandıran, hər hansı bir tarixi fırtınalar qarşısında ona ekzistensial dözümlülük bəxş edən canlı arteriyalar kimi göstərilib.

Heykəl müasir tarın taleyini kökündən dəyişdirmiş islahatçı Mirzə Sadıq Sadıqcanın tamamilə yenidən qurulmuş saray-muzeyinin həyətində ucaldılıb.

XIX əsrdə məhz Sadıqcan inqilabi bir sıçrayış etdi: o, ənənəvi tarın strukturuna yenidən baxaraq simlərin sayını 5-dən 11-ə qaldırdı, gövdəni yenidən qurdu və aləti diz üstündən musiqiçinin sinəsinə ucaltdı, bununla da ona yeni, misilsiz dərəcədə güclü və pərvazlanan bir səs bəxş etdi.

Heykəltaraşlıq kompozisiyası bu musiqi inqilabının vizual abidəsinə çevrilir. Güclü bir tac şəklində göyə doğru şaxələnən simlər - Azərbaycan muğamının inkişafına təkan verən plastik ekvivalentdir və sübut edir ki, əsl novatorluq hər zaman əbədi klassikaya çevrilir.

“Əbədiyyətin səsi” abidəsinin ucaldılması və Sadıqcanın mülkünün bərpası sadəcə keçmişə ehtiramın ifadəsi deyil, ölkə rəhbərliyinin Qarabağın mənəvi və fiziki intibahına yönəlmiş irimiqyaslı strategiyasının mərkəzi mərhələləridir.

Prezident İlham Əliyevin Şuşaya səfəri zamanı bu mühüm obyektin dövlət başçısına təqdim edilməsi layihənin ali dövlət statusunu vurğulayır.

Dövlət başçısının himayəsi ilə Şuşa, sadəcə bərpa olunmur o, bütün Türk dünyasının qlobal mədəniyyət mərkəzi kimi təsdiqlənir. Bu kontekstdə abidə güclü ideoloji və manifestar ismarış daşıyır.

Yenidən doğulan Şuşanın mərkəzində simlərdən boy atan ağac - Azərbaycan rəhbərliyinin azad olunmuş torpaqların regenerasiyası istiqamətində göstərdiyi titanik fəaliyyətin birbaşa vizual sinonimidir. Bu, vandalizmə qalib gələn həyatın və unudulma izlərini silən quruculuğun manifestidir.

Prezidentin Qarabağın mədəniyyət ocaqlarının bərpasına göstərdiyi şəxsi diqqət bir daha təsdiqləyir ki, milli irs və onun rəmzləri müasir, dinamik inkişaf edən Azərbaycan dövlətinin suverenliyinin, qürurunun və gücünün sarsılmaz təməlidir.